విషతుల్యమవుతున్న తాగునీరు – చోద్యం చూస్తున్న కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు

— వడ్డేపల్లి మల్లేశం
దేశ అభివృద్ధి గురించి గొప్పగా చెప్పుకుంటున్న ఈ కాలంలో, ప్రజలకు కనీసమైన శుద్ధమైన తాగునీటిని అందించలేకపోవడం అత్యంత విచారకరం. గణాంకాలు కలుషిత నీటి భయానక దృశ్యాన్ని చూపుతుండగా, కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు మాత్రం నిర్లక్ష్యంగా వ్యవహరిస్తున్నాయి. ఈ పరిస్థితి కొనసాగితే భావితరాల భవిష్యత్తు ప్రమాదంలో పడటం అనివార్యం.
ఐదారు దశాబ్దాల క్రితం గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో చెరువులు, వాగులు, బావుల ద్వారా నీటి అవసరాలు తీర్చుకునేవారు. ఆ నీరు సహజంగా పరిశుభ్రంగా ఉండేది. ప్రజలు ఆరోగ్యంగా జీవించేవారు. పట్టణాల్లో కూడా పరిమితంగా అయినా సరే, శుద్ధ నీటి సరఫరా ఉండేది. కానీ కాలక్రమేణా అభివృద్ధి పేరుతో నిర్మించిన పైపులైన్లు పాడైపోయి, వాటి నిర్వహణలో నిర్లక్ష్యం కారణంగా మురుగునీరు తాగునీటిలో కలవడం ప్రారంభమైంది.
ప్రస్తుతం గ్రామపంచాయతీలు, మున్సిపాలిటీలు, కార్పొరేషన్లు నీటి సరఫరాపై తగిన శ్రద్ధ చూపడం లేదు. పాత పైపులైన్లు ఎక్కడ పాడయ్యాయో, ఎక్కడ కాలుష్యం జరుగుతోందో గుర్తించడానికి ప్రత్యేక యంత్రాంగం లేకపోవడం పెద్ద లోపం. దీనివల్ల ప్రజలు ప్రతిరోజూ విషతుల్యమైన నీటిని తాగాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది.
గణాంకాలు ఈ పరిస్థితి తీవ్రతను స్పష్టంగా తెలియజేస్తున్నాయి. దేశంలోని 485 పట్టణాల్లో కేవలం 46 చోట్ల మాత్రమే శుద్ధ నీరు అందుతున్నట్లు సర్వేలు చెబుతున్నాయి. నల్లాల ద్వారా వచ్చే నీటిలో సుమారు 24 శాతం నమూనాలు ఆరోగ్య ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా లేవని ప్రభుత్వ వర్గాలే వెల్లడించాయి. కలుషిత నీటి కారణంగా ప్రతి సంవత్సరం సుమారు 3.5 కోట్ల మంది అనారోగ్యానికి గురవుతున్నారు. ఇది ప్రజల ఆరోగ్యంపై ఎంతటి ముప్పో అర్థం చేసుకోవచ్చు.
ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) కూడా శుద్ధ నీటిని అందిస్తే లక్షలాది ప్రాణాలను రక్షించవచ్చని హెచ్చరించింది. అయినప్పటికీ, ప్రభుత్వాలు తగిన చర్యలు తీసుకోవడంలో విఫలమవుతున్నాయి. ప్రజలకు ఉచితాల పేరుతో ఆకర్షణీయ పథకాలు ప్రకటించే పాలకులు, తాగునీరు, ఆహారం, ఆరోగ్యం వంటి ప్రాథమిక అవసరాలను విస్మరిస్తున్నారు.
భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 21 ప్రకారం జీవించే హక్కులో శుద్ధమైన తాగునీరు కూడా అంతర్భాగం. సుప్రీంకోర్టు కూడా పలు సందర్భాల్లో దీనిని స్పష్టం చేసింది. అయినప్పటికీ, దేశంలోని అనేక ప్రాంతాల్లో కలుషిత నీటి కారణంగా వందలాది ప్రాణాలు కోల్పోతున్నాయి. ఇది ప్రభుత్వాల వైఫల్యాన్ని బహిర్గతం చేస్తోంది.
ఇండోర్, బెంగళూరు, హైదరాబాద్, విజయవాడ, గుంటూరు వంటి ప్రాంతాల్లో తాగునీటి కాలుష్యంతో అనేక సంఘటనలు చోటుచేసుకున్నాయి. పైపులైన్లు మురుగు కాలువల మధ్యగా వెళ్లడం వల్ల నీరు కలుషితమవుతున్నా, సమస్యకు శాశ్వత పరిష్కారం కనిపించడం లేదు. ప్రజల ప్రాణాలతో పాలకులు ఆడుకుంటున్నట్టే అనిపిస్తోంది.
కేవలం నీరు మాత్రమే కాదు, ఆహారం కూడా కలుషితమవుతోంది. పాఠశాలల్లో, హాస్టళ్లలో పిల్లలు కలుషిత ఆహారం, పాలు తాగి ప్రాణాలు కోల్పోతున్న ఘటనలు తరచూ వెలుగులోకి వస్తున్నాయి. ఇది దేశ భవిష్యత్తుకు పెద్ద హెచ్చరిక. అయినప్పటికీ, పాలకులు ఈ సమస్యలను పట్టించుకోవడం లేదు.
ప్రజల ఆరోగ్యం కంటే మద్యపానం ద్వారా వచ్చే ఆదాయంపైనే ప్రభుత్వాలు ఎక్కువ దృష్టి పెట్టడం కూడా విచారకరం. ఆరోగ్యకరమైన జీవన విధానాన్ని ప్రోత్సహించాల్సిన ప్రభుత్వాలు, ప్రజలను అనారోగ్యానికి గురిచేసే విధానాలను కొనసాగించడం దురదృష్టకరం.
ఇప్పుడు అయినా ప్రభుత్వాలు మేల్కొని తగిన చర్యలు తీసుకోవాలి. పాత పైపులైన్లను వెంటనే మార్చడం, నీటి నాణ్యతపై నిరంతర పరీక్షలు నిర్వహించడం, కాలుష్యానికి కారణమైన వారిపై కఠిన చర్యలు తీసుకోవడం అత్యవసరం. ప్రతి ఇంటికి శుద్ధమైన తాగునీరు అందించే బాధ్యతను ప్రభుత్వాలు నిజాయితీగా నిర్వర్తించాలి.
ప్రజలకు ఉచితాలు ఇవ్వడం కాదు, ప్రాథమిక అవసరాలు తీర్చడం ప్రభుత్వాల అసలు బాధ్యత. శుద్ధమైన తాగునీరు, పోషకాహారం, ఆరోగ్య సేవలు అందించినప్పుడే నిజమైన అభివృద్ధి సాధ్యమవుతుంది. లేకపోతే, అభివృద్ధి పేరుతో చెప్పుకునే గొప్పలు కేవలం మాటలకే పరిమితం అవుతాయి.
భవిష్యత్తు తరాల ఆరోగ్యం, జీవన ప్రమాణాలు మన చేతుల్లోనే ఉన్నాయి. ఇప్పుడు చర్యలు తీసుకోకపోతే, రాబోయే కాలంలో పరిస్థితి మరింత దారుణంగా మారే ప్రమాదం ఉంది. ప్రజల ప్రాణాలను కాపాడడం ప్రభుత్వాల ప్రధాన బాధ్యత అని గుర్తించి, తక్షణ చర్యలు తీసుకోవాల్సిన అవసరం అత్యవసరం.