కనుమ పండగ అంటే ఏమిటి?

కనుమ పండగ అంటే ఏమిటి?

తెలుగు ప్రజల జీవన విధానంలో కనుమ పండగకు ప్రత్యేకమైన స్థానం ఉంది. సంక్రాంతి పండుగలో భాగంగా వచ్చే ఈ కనుమ, రైతు జీవితం, పశుసంపద, గ్రామీణ సంస్కృతిని ప్రతిబింబించే ముఖ్యమైన పండగ. భోగి, సంక్రాంతి తర్వాత మూడో రోజుగా జరుపుకునే కనుమ పండగ ప్రధానంగా పశువులకు అంకితమైన పండగగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
వ్యవసాయమే జీవనాధారంగా ఉన్న తెలుగు సమాజంలో పశువుల పాత్ర ఎంతో కీలకం. ఎద్దులు, ఆవులు, గేదెలు లేకుండా వ్యవసాయం ఊహించలేం. అలాంటి పశుసంపదకు కృతజ్ఞత తెలపడం, వాటిని దేవతలుగా భావించి పూజించడం కనుమ పండగ ప్రధాన ఉద్దేశం. రైతు కష్టం, భూమి ఫలితం, పశువుల సహకారం,ఈ మూడింటి సమన్వయానికి కనుమ ప్రతీకగా నిలుస్తుంది.
కనుమ రోజు గ్రామాల్లో ప్రత్యేకమైన సందడి కనిపిస్తుంది. పశువులను స్నానం చేయించి, కొమ్ములకు రంగులు వేస్తారు, గంటలు కడతారు, పూలతో అలంకరిస్తారు. వాటికి ప్రత్యేకమైన ఆహారం పెట్టి పూజలు చేస్తారు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో కనుమ పూజ, పశువుల పండగ ఘనంగా నిర్వహిస్తారు. ఇది మనిషి–ప్రకృతి మధ్య ఉన్న అనుబంధాన్ని గుర్తు చేసే సంప్రదాయం.
కనుమ పండగకు ఆహార సంప్రదాయాలు కూడా ప్రత్యేకం. మాంసాహారం, ముఖ్యంగా గ్రామీణ వంటకాలు ఈ రోజున ప్రధానంగా ఉంటాయి. కుటుంబ సభ్యులు, బంధువులు, స్నేహితులు కలిసి భోజనాలు చేయడం, ఆనందంగా సమయం గడపడం కనుమ ప్రత్యేకత. ఇది కేవలం భోజన పండగ కాదు; బంధాల పండగ.
కనుమకు గ్రామీణ క్రీడలు కూడా అనుబంధంగా ఉంటాయి. కోడి పందాలు, ఎద్దుల పోటీలు, గ్రామీణ ఆటలు కొన్ని ప్రాంతాల్లో సంప్రదాయంగా జరుగుతాయి. ఇవి గ్రామీణ జీవన ఉత్సాహాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయి. అయితే నేటి కాలంలో చట్టపరమైన పరిమితులు, సామాజిక అవగాహన పెరగడంతో ఈ సంప్రదాయాలు కొన్ని చోట్ల మార్పులకు లోనవుతున్నాయి.
ఆధ్యాత్మికంగా చూస్తే, కనుమ పండగ ప్రకృతికి నమస్కారం చేసే రోజు. భూమి, పశువు, మనిషి ఈ మూడు కలిసి జీవన చక్రాన్ని ముందుకు నడిపిస్తాయని గుర్తు చేసే పండగ ఇది. మనిషి తన స్వార్థాన్ని తగ్గించి, ప్రకృతితో సమన్వయంగా జీవించాలనే సందేశాన్ని కనుమ అందిస్తుంది.
మొత్తంగా చెప్పాలంటే, కనుమ పండగ ఒక రోజు వేడుక మాత్రమే కాదు. అది రైతు జీవితానికి గౌరవం, పశుసంపదకు కృతజ్ఞత, గ్రామీణ సంస్కృతికి ప్రతీక. ఆధునిక జీవన శైలిలో ఎన్నో మార్పులు వచ్చినా, కనుమ పండగ మన మూలాలను, మన సంప్రదాయాలను గుర్తు చేస్తూ తరతరాలుగా కొనసాగుతున్న ఒక జీవంతమైన సంస్కృతి.