భారత రాజ్యాంగ నిర్మాత వెనుక నిలిచిన మాతృమూర్తి – సౌశీల్యవతి భీమాబాయి
డా. బి.ఆర్. అంబేడ్కర్ జీవితాన్ని తీర్చిదిద్దిన మౌన విప్లవం
అరియ నాగసేన బోధి
M.A., M.Phil., TPT., LL.B
సద్ధమ్మ ప్రబోధకులు
మాతృవర్థంతి సందర్భంగా ఒక చారిత్రక స్మరణ
నేడు సౌశీల్యవతి భీమాబాయి వర్థంతి. భారతదేశ చరిత్రలో ఆమె పేరు పెద్దగా వినిపించకపోయినా, ఈ దేశ భవిష్యత్తును మలిచిన మహానీయుడి వెనుక నిలిచిన మాతృమూర్తి ఆమె. భారత రాజ్యాంగ నిర్మాత, విశ్వరత్న డా. భీమ్రావ్ రామ్జీ అంబేడ్కర్ గారికి జన్మనిచ్చిన తల్లి భీమాబాయి.
రాజ్యాంగ నిర్మాణం వెనుక ఉన్న మేధస్సుకు, మానవత్వానికి, న్యాయ దృక్పథానికి మూలం ఒక తల్లి త్యాగమే. ఆ త్యాగానికి పేరు – భీమాబాయి.
తల్లి పేరే తన పేరుగా మలచుకున్న మహానుభావుడు
డా. అంబేడ్కర్ తన జీవితాన్ని చూస్తే, తల్లిదండ్రుల పట్ల ఆయనకు ఉన్న గౌరవం అక్షరాలా కనిపిస్తుంది. ఆయన పేరు కేవలం వ్యక్తిగత గుర్తింపు కాదు—ఒక సంస్కారం.
- భీమ్రావ్ – తల్లి భీమాబాయి పేరు
- రామ్జీ – తండ్రి రామ్జీ సక్పాల్
- అంబేడ్కర్ – అంబావడే గ్రామ నామం
ఈ మూడు భాగాలు కలిసిన పేరు ఒక కుటుంబ చరిత్ర, ఒక విలువల వారసత్వం. తల్లి–తండ్రులు, పుట్టిన ఊరు—ఇవన్నీ మన గుర్తింపులో భాగమే అన్న భావనకు ఇది ప్రతీక.
భీమాబాయి సంస్కారాల పునాది
భీమాబాయి బొంబాయి రాష్ట్రం (ప్రస్తుత మహారాష్ట్ర) తానా జిల్లా ముర్భద్ గ్రామానికి చెందిన ముర్భద్కర్ కుటుంబంలో జన్మించారు. సంత్ కబీర్ బోధనల ప్రభావం ఉన్న ఒక శ్రమజీవి, సైనిక వాతావరణంలో ఆమె పెరిగారు.
సౌశీల్యం, ఓర్పు, దయ, నీతి—ఇవే ఆమె జీవన లక్షణాలు. చదువంటే మక్కువ, మనిషి విలువంటే నమ్మకం ఆమె అంతరంగ స్వభావం.
ఈ సంస్కారాలే చిన్ననాటి భీమ్రావ్లో బీజాలుగా నాటబడ్డాయి.
రామ్జీ సక్పాల్ – క్రమశిక్షణతో కూడిన తండ్రి
రామ్జీ సక్పాల్ క్రమశిక్షణ గల సైనికుడు. పేదరికం ఉన్నా, చదువుపట్ల ఆయనకు ఉన్న తపన అసాధారణం. కుమారుడు చదవాలని తపించిన తండ్రి—ఇదే అంబేడ్కర్ ఎదుగుదలకు బలమైన పునాది.
తల్లి మమకారం, తండ్రి క్రమశిక్షణ—ఈ రెండు ధారల సంగమమే అంబేడ్కర్.
మాతృస్వామ్య విలువలు – మానవత్వానికి మూలం
భారతీయ సమాజం లోతుగా పరిశీలిస్తే, మాతృస్వామ్య విలువలే మన సంస్కృతికి మూలం. ప్రేమ, కరుణ, జాలి, సహనం, నీతి—ఇవన్నీ తల్లి ద్వారా పిల్లలకు సంక్రమిస్తాయి.
భీమాబాయి కూడా అదే సంస్కారాలను చిన్ననాటి నుంచే అంబేడ్కర్లో నాటారు. అందుకే ఆయన ఆలోచనల్లో మానవతావాదం ప్రధానంగా కనిపిస్తుంది.
తల్లి మరణం – అంబేడ్కర్లోని మౌన వేదన
చిన్న వయసులోనే అంబేడ్కర్ తన తల్లిని కోల్పోయారు. ఈ నష్టం ఆయన జీవితాంతం వెంటాడింది. తల్లి లేని లోటును చదువు, ఆలోచన, పోరాటం ద్వారా భర్తీ చేసుకున్న వ్యక్తి ఆయన.
బాల్యంలోనే తల్లిని కోల్పోయినా, ఆమె ఇచ్చిన విలువలు ఆయన జీవితానికి దిశానిర్దేశం చేశాయి. ఆయన రచనల్లో, ప్రసంగాల్లో, ఉద్యమాల్లో కనిపించే మానవత్వం వెనుక ఒక తల్లి మౌన బాధ దాగి ఉంది.
కుటుంబ వాతావరణం – పిల్లల భవిష్యత్తుకు పునాది
నేటి సమాజంలో అనేక కుటుంబాలు అవిద్య, మద్యపానం, జూదం, వ్యసనాలకు బానిసై పిల్లల భవిష్యత్తును నాశనం చేస్తున్నాయి. ఇంట్లో రోజూ గొడవలు, అరుపులు ఉంటే ఆ ఇంటి పిల్లలు ఎలా మహనీయులుగా ఎదుగుతారు?
అంబేడ్కర్ తల్లిదండ్రుల జీవితాన్ని చూస్తే పిల్లలను ఎలా పెంచాలో స్పష్టంగా అర్థమవుతుంది. విలువలు నేర్పిన తల్లిదండ్రులే దేశానికి విలువైన పౌరులను అందించగలరు.
భీమాబాయి – ఒక మౌన విప్లవం
భీమాబాయి ఎలాంటి ఉద్యమం నడపలేదు. ఎలాంటి గ్రంథం రాయలేదు. కానీ ఆమె పెంచిన కుమారుడు ఈ దేశానికి రాజ్యాంగాన్ని అందించాడు.
అందుకే ఆమె ఒక మౌన విప్లవకారిణి. భారత రాజ్యాంగం వెనుక ఉన్న తల్లి త్యాగాన్ని గుర్తించకుండా అంబేడ్కర్ను పూర్తిగా అర్థం చేసుకోలేం.
స్మరణ మాత్రమే కాదు – ఆచరణ కావాలి
భీమాబాయి వర్థంతి సందర్భంగా ఆమెను స్మరించుకోవడం మాత్రమే కాదు, ఆమె విలువలను మన జీవితాల్లో ఆచరించాలి. పిల్లలను ప్రేమతో, నీతితో, విద్యతో పెంచే కుటుంబాలే నిజమైన దేశ నిర్మాణ శాలలు.
ఒక తల్లి ఒడిలో నాటిన విలువలే ఒక దేశ భవితవ్యాన్ని మలుస్తాయన్న సత్యానికి భీమాబాయి జీవితం సాక్ష్యం.
వినయపూర్వక నివాళులు
సౌశీల్యవతి భీమాబాయి గారికి మా వినయపూర్వక నివాళులు.
ఆమె మౌన త్యాగమే భారత రాజ్యాంగానికి నైతిక బలంగా మారింది.
తల్లి విలువలు, తల్లి సంస్కారం—అవే సమాజానికి నిజమైన సంపద.
