భారత విదేశాంగ విధానంలో లెక్కకు మించిన తప్పిదాలు: ఒక విశ్లేషణ.

భారత విదేశాంగ విధానంలో లెక్కకు మించిన తప్పిదాలు: ఒక విశ్లేషణ.
————-
అంతర్జాతీయ రాజకీయాల్లో మౌనం అనేది కేవలం నిశ్శబ్దం కాదు. అది కూడా ఒక బలమైన సంకేతం. ఇటీవల అమెరికా-ఇజ్రాయిల్ సంయుక్తంగా ఇరాన్ పై చేసిన దాడికి భారత ప్రభుత్వం చూపిన స్పందనలేమిటన్న ప్రశ్న, దేశ విదేశాంగ విధానం యొక్క దిశానిర్దేశంపై తీవ్రమైన చర్చకు దారితీసింది. ఈ ఘటన, ముఖ్యంగా ఇరాన్ సుప్రీం కమాండర్ అయతుల్లా అలీ ఖమేనీ హత్య వంటి సంఘటనపై భారత్ అధికారికంగా ఖండించకపోవడమే కాకుండా, సంతాపం కూడా తెలియపరచకపోవడం, విదేశాంగ విధానంలో ఒక క్రమబద్ధమైన బలహీనమైన , స్వతంత్రలేని , పరాధీన పరిణామాన్ని స్పష్టం చేస్తుంది.

ఈ స్పందనను కేవలం ఒక ఒంటరి సంఘటనగా చూడలేము. 2014 నుండి భారత విదేశాంగ విధానం స్వాతంత్య్రానంతరం నుండి కొనసాగుతున్న స్వతంత్ర, అలీన స్వభావం నుండి స్పష్టమైన మార్పును సంతరించుకుంది. ఈ మార్పు వాస్తవాలను, డేటాను పరిశీలిస్తే అర్థమవుతుంది. భారత్, అమెరికాతో కుదుర్చుకున్న నాలుగు ప్రాథమిక రక్షణ ఒప్పందాలు (ఎల్.ఈ.ఎం.ఓ.ఏ., సీ.ఓ.ఎం.సీ.ఏ.ఎస్.ఏ.,జీ.ఎస్.ఓ.ఎం.ఐ.ఏ.;Gబీ.ఈ.సీ.ఏ.) దేశాన్ని అమెరికా యొక్క ప్రధాన ‘మేజర్ డిఫెన్స్ పార్ట్నర్’గా మార్చాయి. ఇంతకుముందు ఇటువంటి ఒప్పందాలకు భారత్ దూరంగా ఉండేది. స్టాక్హోమ్ ఇంటర్నేషనల్ పీస్ రీసెర్చ్ ఇన్స్టిట్యూట్ (ఎస్.ఐ.పీ.ఆర్.ఐ.) డేటా ప్రకారం, 2009-2013 మధ్య రష్యా నుండి భారత ఆయుధ దిగుమతులు 76 శాతం ఉంటే, 2014-2018 మధ్య అవి 58 శాతానికి తగ్గగా, అదే సమయంలో అమెరికా, ఇజ్రాయిల్ నుండి వచ్చే రక్షణ సహకారం మరియు సాంకేతిక బదలాయింపు నాటకీయంగా పెరిగాయి. ఇది కేవలం ఆయుధ కొనుగోలు మాత్రమే కాదు, వ్యూహాత్మక ఆధారపడేలా చేసే ఒక నిర్మాణాత్మక మార్పు.

“పెగాసస్ స్పైవేర్” కుంభకోణం నుండి ఇజ్రాయిల్ తో భారత్ యొక్క సన్నిహిత సహకారం బహిర్గతమైంది. అంతర్గత భద్రత మరియు నిఘా వ్యవస్థల్లో ఇజ్రాయిల్ పాత్ర ఎంతగా పెరిగిందంటే, ఇది ఇకపై కేవలం ద్వైపాక్షిక సంబంధం కాకుండా, భారత అంతర్గత వ్యవహారాల్లో ఒక భాగస్వామిగా మారింది. అంతర్జాతీయంగా గాజాపై ఇజ్రాయిల్ దాడులు, వెస్ట్బ్యాంక్లో మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనలు జరుగుతున్న సమయంలో ప్రధాని మోడీ ఫిబ్రవరి 2026లో ఇజ్రాయిల్ పార్లమెంటును ఉద్దేశించి చేసిన ప్రసంగం, అక్కడ పాలస్తీనా సమస్యను ప్రస్తావించకుండా (ఐ2యు2) కూటమిని బలోపేతం చేసుకోవడంపై దృష్టి పెట్టడం, భారత్ యొక్క ప్రాధాన్యతలను తేటతెల్లం చేస్తుంది.

అమెరికా అధ్యక్షుడిగా ట్రంప్ ఉన్న కాలంలో ఇరాన్ నుండి చమురు దిగుమతులను నిలిపివేయాలన్న ఆదేశాలను భారత్ అమలు చేసింది. భారత్ తన ఇంధన అవసరాల కోసం ఇరాన్ పై ఆధారపడేది కాబట్టి, ఈ నిర్ణయం భారత్ యొక్క ఆర్థిక మరియు వ్యూహాత్మక స్వయంప్రతిపత్తికి ఎంతటి త్యాగం చేస్తుందో అర్థం చేసుకోవాలి. ఇది కేవలం ఒక దేశం యొక్క విదేశాంగ విధానం కాదు, అది ఒక సామ్రాజ్యవాద శక్తి యొక్క ప్రాంతీయ ఆధిపత్య ప్రణాళికకు భారత్ తనను తాను అనుసంధానించుకోవడమేనని విమర్శకులు అంటున్నారు.

చారిత్రకంగా భారత్ యొక్క అతిపెద్ద బలం దాని స్వతంత్ర విదేశాంగ విధానమే. 2003లో ఇరాక్పై అమెరికా దాడి జరిగినప్పుడు, అప్పటి వాజ్పేయి ప్రభుత్వం ఉన్నప్పటికీ, లోక్సభ ఏకగ్రీవ తీర్మానం ద్వారా ఆ దాడిని ఖండించింది. అదే భారత్ నేడు ఇరాన్పై దాడి జరిగినప్పుడు, ముఖ్యంగా ఒక దేశ నాయకుడిని లక్ష్యంగా చేసుకుని చేసిన దాడిని ఖండించలేకపోయింది. ఈ వైరుధ్యం విదేశాంగ విధానంలో వచ్చిన గుణాత్మక మార్పును సూచిస్తుంది. విశాఖపట్నంలో జరిగిన నౌకా విన్యాసాల నుండి తిరిగి వెళ్తున్న ఇరాన్ నౌక ‘ఐరిస్ దేనా’ను శ్రీలంక సమీపంలో అమెరికా జలాంతర్గామి ధ్వంసం చేసిన ఘటన, భారత్ ను ఒక సున్నితమైన స్థితిలో నిలిపింది. భారత్ కు అతిథులుగా వచ్చిన 150 మంది ఇరాన్ నావికుల మృతిపై కూడా భారత్ అధికారికంగా స్పందించకపోవడం, విదేశాంగ విధానం యొక్క ప్రాధమిక విలువలైన మానవతా విలువలు కూడా ఎలా రాజీపడ్డాయో చూపిస్తుంది.

ఈ విధానం వల్ల భారత్ అంతర్జాతీయ వేదికపై ఒక సంక్లిష్టమైన స్థితిని ఎదుర్కొంటుంది. (బ్రిక్స్) వేదికపై బ్రెజిల్ మరియు దక్షిణాఫ్రికా వంటి దేశాలు అమెరికా-ఇజ్రాయిల్ చర్యలను బహిరంగంగా విమర్శించినప్పటికీ, భారత్ మాత్రం మౌనంగా ఉండిపోయింది. వెనిజులా అధ్యక్షుడు నికోలస్ మదురోను అమెరికన్ సైన్యం అపహరించిన సందర్భంలోనూ భారత్ స్పందించకపోవడం, దక్షిణ అర్థగోళ దేశాల నాయకత్వానికి భారత్ ఎంత దూరంగా వెళ్తోందో సూచిస్తుంది. ఇది భారత్ యొక్క వ్యూహాత్మక సార్వభౌమత్వంపైనే ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతోంది. అమెరికాతో కుదుర్చుకున్న అసమ వాణిజ్య ఒప్పందాలు, ప్రైవేటీకరణ మరియు అంతర్జాతీయ పెట్టుబడిదారులకు అనుకూలంగా ఉండే విధానాలు, భారత రైతాంగం, చిన్న తరహా పరిశ్రమలు మరియు కార్మికులపై తీవ్ర ప్రభావం చూపిస్తున్నాయి. ఇది ఇంధన ధరల పెరుగుదల, వంటగ్యాస్ మరియు ఎరువుల కొరత వంటి రూపాల్లో ప్రజలను నేరుగా ప్రభావితం చేస్తోంది.

చివరిగా, ఇరాన్ పై జరిగిన దాడికి భారత్ చూపిన మౌనం, ఒక ఆకస్మిక నిర్ణయం కాకుండా, సుదీర్ఘకాలంగా అనుసరిస్తున్న ఒక విధానపరమైన నిర్ణయానికి సంకేతం. ఇది ‘ఆత్మనిర్భర్ భారత్’ అనే నినాదానికి, అమెరికాకు అనుకూలంగా ఉండే విదేశాంగ విధానానికి మధ్య ఉన్న వైరుధ్యాన్ని బయటపెడుతుంది. నిజమైన ‘ఆత్మనిర్భరత’ అంటే ఆర్థికంగా మాత్రమే కాదు, వ్యూహాత్మక నిర్ణయాల్లో స్వతంత్రంగా నిలబడే శక్తి కూడా. ప్రస్తుత పరిస్థితిలో భారత్, అమెరికా యొక్క ప్రపంచ వ్యూహంలో ఒక భాగస్వామిగా మారడం, దాని స్వంత ప్రాంతీయ మరియు ప్రపంచ ప్రయోజనాలకు, చారిత్రక భాగస్వాములతో ఉన్న సంబంధాలకు భంగం కలిగించే ప్రమాదం ఉంది. ఈ విదేశాంగ విధానం దేశంలోని కార్పొరేట్ మరియు హిందూత్వ శక్తుల సమ్మేళనం యొక్క వర్గ ప్రయోజనాలను సమర్థించేలా ఉందనే విమర్శ బలపడుతోంది. అంతర్జాతీయంగా సార్వభౌమత్వం, మానవ హక్కులు, దేశాల స్వేచ్ఛా నిర్ణయాలకు మద్దతుగా నిలిచిన భారత్ యొక్క చారిత్రక ఖ్యాతిని కాపాడుకోవాలంటే, ఈ మౌనాన్ని విచ్ఛిన్నం చేసి, స్వతంత్ర, సమతుల్య విదేశాంగ విధానం వైపు ఒక స్పష్టమైన మార్పు అవసరం. ఈ మార్పు కోసం ప్రజల్లో అవగాహన పెంచడం, సామ్రాజ్యవాద వ్యతిరేక చైతన్యాన్ని పెంపొందించడం నేటి అవసరం.

డాక్టర్.కోలాహలం రామ్ కిశోర్.